سعيد بهادر خان خلد اللّه ملكه و ايد اللّه دولته و طول عمره و نصر اللّه اعوانه و انصاره و ضاعف اقتداره به حق محمد سيد السادات و منبع الجود و السعادات ، و اين كتاب مشتمل بر چهار باب است و يك فصل و هر باب مشتمل بر مقالات است باب اوّل در بيان قسم علمى و عملى ازين فن باب دوم در بيان امراض مختصه به اعضاى انسان باب سوم در بيان امراض مختصه برجال و نساء ، باب چهارم در بيان امراض عامه كه اختصاص بعضوى دون عضوى مردى و زنى ندارد . فصل در بيان پارهء از ادويه مفرده و مركبه و خواص بعضى حيوانات و مضرت ايشان و تدبير آن بعد از حصول مضرت . و اين كتاب مسماست به تحفهء خانى و اللّه الموفق للاتمام . باب اول در بيان قسم علمى و عملى و اين باب مشتمل بر مقالات است و درين باب اوّل معرفت چند چيزى است كه دانستن آن بر طبيب لابدى و ضروريست و آنها اينست كه مذكور مىگردد . بر ضمير خبير و اقفال ازين صناعت پوشيده نگردد كه طبيب را از تصور جميع معانى طبى لازم است و بايد كه اقتصار بر ما يتخيل عوام نكند و بايد كه بر مقصد صدق و قضايا و مسايل طبى باشد اگرچه بعضى ازين قضايا او را بطريق تقليد حاصل خواهد شد از غير و بعضى بطريق برهان و دليل . [ 1 ] مقاله در بيان اركان اركان عبارت از اجساميست كه منقسم مىشود باجسام مختلف الصور